ROZWÓJ MOWY DZIECKA

Mowa nie jest umiejętnością wrodzoną, dziecko przyswaja sobie ją od najbliższego otoczenia, a przede wszystkim od matki – drogą naśladownictwa. Wielokrotnie powtarzanie nazw przedmiotów znajdujących się w otoczeniu dziecka, zostawiają słuchowe ślady w jego mózgu.

Rozwój mowy trwa kilka lat.

W niniejszym artykule przedstawię etapy rozwoju mowy u dzieci.

Okres melodii ( od urodzenia do 1 roku życia)

Natychmiast po urodzeniu noworodek wydaje krzyk spowodowany oddechem. Przez pierwsze miesiące życia w ten sposób oznajmuje swoje potrzeby, płaczem reaguje na zimno, głód, ból itp., krzykiem również przywołuje bliskie osoby do siebie. W 2 – 3 miesiącu życia niemowlę zaczyna głużyć , to znaczy wytwarza przypadkowo dźwięki, najczęściej gardłowe i tylnojęzykowe. Dzieci bardzo lubią słuchać swojego głosu, eksperymentują z wydawaniem różnych dźwięków, nieświadomie ćwiczą w ten sposób gardło, język, wargi.

Około 6 miesiąca życia głużenie przekształca się w gaworzenie, które charakteryzuje się powtarzaniem przez dziecko dźwięków wydawanych nie przypadkowo lub podsłyszanych z otoczenia. Dziecko lubi parskać, prychać wypowiadając szereg sylab: ma- ma, ba- ba,la- la, da- da.

Bardzo istotna informacją jest to, że dzieci głuche głużą lecz nie gaworzą!

Około 7- 8 miesiąca a życia dziecko zaczyna reagować na mowę. Początkowo główną rolę odgrywa melodia, znaczenie wyrazu nie jest rozumiane. Na ostry ton dziecko reaguje płaczem, uśmiecha się zaś, gdy przemawia się do niego pieszczotliwie.

Około 10 – 12 miesiąca życia powtarza zbitki sylabowe, traktując je jak wyrazy np. [bim bam]- zegar, [bambam] – piłka. Zaczyna kojarzyć obraz przedmiotu z dźwiękiem.

Okres wyrazu ( 1 – 2 roku życia)

U dzieci w tym okresie bardzo szybko rozwija się rozumienie mowy. Potrafi wykonać proste polecenia słowne. W wieku 14 -15 miesięcy zaczyna wypowiadać więcej pojedynczych słów. Związane jest to z rozwojem umysłowym oraz fizycznym (dziecko zaczyna chodzić).Dzieci bardzo często skracają słowa, wymawiają pierwszą sylabę lub końcówkę wyrazu np. [da] – daj.

Z końcem tego okresu słownik dziecka zawiera kilkadziesiąt wyrazów, których większość stanowią rzeczowniki. Zaczyna łączyć wyrazy np. [mama oć] – mama chodź. Doskonali wymowę głosek [ a,u,o,i, y, p, b, t, d, m, n, k, g, ś, ć], trudniejsze zastępuje podobnymi

Okres zdania ( 2 – 3 rok życia)

Dziecko zaczyna rozumieć rozmowę rodziców, dotyczącą członków rodziny, przedmiotów interesujących je lub aktualnych wydarzeń. Pierwsze zdania są dwuwyrazowe i wyłącznie twierdzące. Dość szybko jednak pojawiają się proste zdania pytające i rozkazujące. Czasowniki pojawiają się w formie bezokolicznika, np. ja iść. Zaczyna używać zaimków:ja, ty, mi, on. Maluch doskonali artykulację głosek [ m, n, f, w, k, g, p, h, j], a pod koniec okresu zdania również wymawia [s, z, c, dz].

Okres swoistej mowy dziecka ( 3 – 6 roku życia)

Dziecko trzyletnie powinno już wymawiać wszystkie samogłoski zarówno ustne jak i nosowe oraz spółgłoski wargowe, wargowo – zębowe, środkowo – językowe tylnojęzykowe, przedniojęzykowo – zębowe [t, d, n], przedniojęzykowo – dziąsłowe [l, ł] .

Około 4 -5 roku życia pojawiają się głoski [sz, ż, cz, dż] oraz głoska [r].